على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3698
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نزعتان ( naza'at ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : محل موى رفتگى از دو جانب پيشانى . نزغ ( nazq ) م . ع . نزغ بينهم الشيطان نزغا ( از باب فتح ) : تباهى افكند شيطان ميان ايشان و برآغالانيد ايشان را و وسوسه كرد ميان ايشان . و نزغ فلانا بكلمة : طعن كرد فلان را به زبان . و نزغ زيدا : غيبت كرد زيد را . نزغده ( nazqade ) و ( nazaqde ) ا . پ . كوفته شده و ترنجيده و مفصلهاى دردمند شده . نزف ( nazf ) م . ع . نزف ماء البئر نزفا ( از باب ضرب ) : كشيد همه آب چاه را . و نزفت البئر : خشك گرديد آن چاه ، و كذا نزفت ( مجهولا ) لازم و متعدى ) . و نزف فلان دم فلان : بيرون كرد فلان خون فلان را بفصد و يا حجامت . و نزف فلانا الدم : خون بسيارى از فلان آمد تا آنكه سست گرديد . و نزف دمه ( مجهولا ) : روان شد خون وى . و نزف فلان ( ايضا مجهولا ) : منقطع گرديد حجت فلان در خصومت . و نزف الرجل ( ايضا مجهولا ) : عقل رفته گرديد و بيهوش و مست شد آن مرد . قوله تعالى : لا يُصَدَّعُونَ عَنْها وَ لا يُنْزِفُونَ . نزف ( nozf ) ا . ع . بركشيدگى آب چاه . نزف ( nazaf ) م . ع . نزف عبرته نزفا ( از باب سمع ) : ايستاد اشك وى . نزف ( nazef ) ص . ع . ضعيف شده از كمى خون . نزف ( nozaf ) ع . ج . نزفة . نزف ( nozzaf ) ص . ع . عروق نزف : رگهايى كه خون از آنها روان نگردد . نزف الدم ( nazf - od - dam ) ا . پ . مأخوذ از تازى - روانى خون از بدن . نزفة ( nozfat ) ا . ع . اندك از آب و شراب و جز آن . ج : نزف . نزق ( nazq ) م . ع . نزق الفرس نزقا و نزوقا ( از باب نصر و ضرب و سمع ) : برسكيزيد آن نريان بر ماديان و يا بچستى و چالاكى پيش در آمد و برجست . و نزق الاناء و الغدير نزقا ( از باب ضرب و سمع ) : لبالب شد آن آوند و آن آبگير . نزق ( nazq ) و ( nazaq ) م . ع . نزق نزقا و نزقا ( از باب سمع و ضرب ) : سبكى و شتابى نمود هنگام خشم . نزق ( nazaq ) ص . ع . مكان نزق : جاى نزديك . نزق ( nazeq ) ص . ع . سبك و خفيف . و نزق الحقاق : خصومتكننده در چيزهاى پست و بيهوده . نزك ( nazk ) م . ع . نزكه نزكا ( از باب نصر ) : نيزهء كوتاه زد بر او . و نزك فلانا : زشت گفت و دروغ بربست بر فلان بناحق . نزك ( nazk ) و ( nezk ) ا . ع . نرهء سوسمار و جز آن . نزك ( nozak ) ص . ع . رجل نزك : مرد سخت عيبكننده مردمان . نزگ ( nazag ) ا . پ . عدس . نزل ( nezl ) ا . ع . مجتمع و فراهم آمده . نزل ( nozl ) ا . ع . منى و آب مرد . نزل ( nozl ) و ( nozol ) ا . ع . منزل . و آنچه پيش مهمان فرود آينده آرند از طعام و جز آن . قوله تعالى : هذا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ . ج . انزال . نزل ( nozl ) و ( nozol ) و ( nazal ) ا . ع . خوبى و پاكيزگى و باليدگى كشت . نزل ( nazal ) ا . ع . باران . و فزونى و بركت طعام . يق : طعام كثير النزل اى البركة . نزل ( nazal ) ص . ع . مكان نزل : جايى كه بيشتر در آن فرود مىآيند . و طعام نزل : طعام با بركت . نزل ( nazal ) م . ع . نزل الزرع نزلا ( از باب سمع ) : پاكيزه و باليده گرديد آن كشت . و نزل فلان : زكام زده گرديد فلان . نزل ( nazel ) ص . ع . مكان نزل : جايى كه بيشتر در آن فرود مىآيند . و نيز زمين سختى كه باندك باران سيل از آن جارى مىشود . و خط نزل : خط مجتمع و فراهم آمده . نزل ( nozol ) ا . ع . طعام با بركت . و فزونى و بركت . و دهش . و گروه فرود آينده . و به اين معنى اخير ج . نزيل است . نزلات ( nazal t ) و ( nazel t ) ا . ع . تركت القوم على نزلاتهم : گذاشتم آن قوم را بر استقامت و درستى حالشان . و وجدت القوم على نزلاتهم : يافتم آن قوم را در منازلشان . و كذلك : نزلاتهم در هر دو . نزلات ( nazel t ) ع . ج . نزلة . نزلات ( nazel t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نزلهها . نزلة ( nazlat ) ا . ع . يك دفعه نزول و يك بار فرود آمدن . قوله تعالى : وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى اى مرة . و نيز نزلة : زكام . نزلة ( nazlat ) ص . ع . ارض نزلة : زمين نيكو زراعت شده . نزلة ( nezlat ) ا . ع . نوع و هيئت